Πώς να βελτιώσετε τη μνήμη
του παιδιού


Η μνήμη συνιστά το πιο βασικό εργαλείο της γνώσης για το παιδί. Όμως, πρόκειται για μια δεξιότητα που απαιτεί πολλή εξάσκηση για να λειτουργήσει και να εξελιχθεί. Τα περισσότερα παιδιά όσο μεγαλώνουν μπορούν να θυμούνται καινούριες λέξεις, μεγαλύτερες προτάσεις και περισσότερες πληροφορίες. Μερικά όμως έχουν δυσκολία να θυμηθούν τι άκουσαν ή τι είδαν. Αυτή η δυσκολία μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ικανότητα τους να επικοινωνήσουν και να μάθουν. Φροντίστε λοιπόν να ενισχύσετε και να βελτιώσετε τη μνήμη του παιδιού, χωρίς πίεση, με απλούς και αποτελεσματικούς τρόπους.

Τι θυμάται ένα παιδί

Από τη βρεφική ηλικία δείχνουμε στο μωρό πώς να κάνει κάποια πράγματα και εκείνο τα θυμάται και τα επαναλάβει. Μετά τον πρώτο χρόνο της ζωής του το μωρό καταφέρνει να θυμάται γεγονότα και αντικείμενα που το ενθουσιάζουν ή που το τρομάζουν. Η ικανότητά του να μιλάει, ενισχύει και τη μνήμη του.

Στην προσχολική ηλικία τα παιδιά αρχίζουν να θυμούνται συγκεκριμένα γεγονότα, αποθηκεύουν αυτές τις πληροφορίες και στη συνέχεια καταβάλλουν προσπάθεια για να τις ξαναθυμηθούν. Όταν έρχεται η ώρα να θυμηθεί το παιδί πιο πολύπλοκα πράγματα, το πιο χρήσιμο εργαλείο είναι η επανάληψη.

Καθώς μεγαλώνει μπορεί να θυμάται πράγματα με περισσότερες λεπτομέρειες, ενώ τα μικρότερα παιδιά θυμούνται μόνο βασικές πληροφορίες και χρειάζονται υπενθύμιση και βοήθεια για να θυμηθούν περισσότερες λεπτομέρειες. Ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, το μυαλό του μπορεί να συγκρατήσει όλο και περισσότερες πληροφορίες.

Πιο συγκεκριμένα:


Έως 2 ετών:

• Τους πρώτους μήνες θυμάται το πρόσωπο της μαμάς και των ανθρώπων που βλέπει καθημερινά.

• Ένα μωρό 3 μηνών μπορεί να θυμάται συγκεκριμένα αντικείμενα και τις ιδιότητες τους για περίπου μία εβδομάδα. Αν π.χ. του κρεμάσετε ένα παιχνίδι πάνω από την κούνια του και παίξει με αυτό, μετά από λίγες μέρες θα το επαναλάβει.

• Μέχρι την ηλικία των 6 μηνών καταφέρνει να εκτελεί μια απλή δραστηριότητα, αν του τη θυμίζετε συχνά.

• Το δεύτερο εξάμηνο της ζωής του θυμάται συγκεκριμένες ρουτίνες, ειδικά του ύπνου, του μπάνιου και των γευμάτων, πρόσωπα και λέξεις.

Λίγο πριν τα δύο του χρόνια μπορεί να θυμηθεί λεξιλόγιο σε βιβλία και θα διαμαρτυρηθεί αν επιχειρήσετε να περάσετε λέξεις ή σελίδες την ώρα που του διαβάζετε το αγαπημένο του παραμύθι.

2-5 ετών

• Μπορεί να θυμηθεί κάτι που έκανε και να το διηγηθεί με απλά λόγια.

• Θυμάται φίλους και συγγενείς που βλέπει αρκετά συχνά.

• Ένα παιδί 3 χρόνων μπορεί να θυμάται πράγματα και γεγονότα που έγιναν μέχρι και 18 μήνες πριν.

5 ετών +

• Σε ηλικία 5 ετών θυμάται απλούς κανόνες ασφαλείας, όπως ότι δεν πρέπει να περνάει το δρόμο μόνο του.

• Θυμάται τον αριθμό του τηλεφώνου και τη διεύθυνση του σπιτιού.
• Μπορεί να θυμηθεί απλούς κανόνες όπως: «Όταν παίζεις θα είσαι στην αυλή για να σε βλέπω».
• Θυμάται μια λίστα από 4-5 δουλειές και πώς να τις κάνει.

• Θυμάται πώς να κινηθεί στη γειτονιά που μένει.

• Θυμάται πότε να περιποιηθεί το κατοικίδιο ζωάκι του, δηλαδή το τάισμα και τη βόλτα του.

Ασκήσεις μνήμης

Ανεξάρτητα από το αν το παιδί έχει ισχυρή ή ασθενή μνήμη, υπάρχουν πρακτικές που μπορείτε να εφαρμόσετε για να το βοηθήσετε να θυμάται και να μαθαίνει περισσότερα:

Επανάληψη της ρουτίνας: Τα παιδιά συνήθως ξυπνούν το πρωί, τρώνε πρωινό, πηγαίνουν στο σχολείο, επιστρέφουν σπίτι, τρώνε βραδινό και πάνε για ύπνο περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα. Αυτή η ρουτίνα δίνει προβλεψιμότητα και σταθερότητα στη ζωή τους, στοιχεία που παρέχουν με τη σειρά τους χαλαρότητα και ασφάλεια. Οι σταθερές ρουτίνες απομακρύνουν το άγχος για το τι πρόκειται να συμβεί μετά και ταυτόχρονα αποτυπώνονται στη μνήμη του παιδιού.

Προσαρμοστείτε στο επίπεδό του: Να ακούτε με προσοχή το παιδί και να δίνετε σημασία στον αριθμό των λέξεων που ακούει και θυμάται.

Τα περισσότερα παιδιά ηλικίας 1 έως 6 ετών μπορούν να θυμούνται, να επαναλαμβάνουν ή να ανταποκρίνονται στον ίδιο αριθμό λέξεων με τα χρόνια της ηλικίας τους (δηλ. Ένα παιδί ενός έτους σε μια λέξη, ένα παιδί δύο ετών σε δύο λέξεις κ.λ.π.). Βέβαια μπορούν να θυμηθούν λέξεις που σχετίζονται μεταξύ τους (π.χ. παπούτσια και κάλτσες) πιο εύκολα από ό,τι μπορούν θα θυμηθούν άσχετες μεταξύ τους λέξεις.

Ένα παιδί 4 χρόνων είναι σε θέση να θυμηθεί και να επαναλάβει μόνο 4 ή 5 άσχετες μεταξύ τους λέξεις, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να επαναλάβει μία πρόταση 7 ή 8 λέξεων οι οποίες σχετίζονται μεταξύ τους. Το παιδί μπορεί πιθανώς να ανταποκριθεί σε μια προφορική εντολή με δύο βήματα αποτελούμενη από 7 λέξεις, αν τα δύο βήματα σχετίζονται με κάποιον τρόπο (π.χ. «πάρε το βιβλίο και βάλε το στο τραπέζι» ή «φέρε μου τις κάλτσες και τα παπούτσια σου» που είναι πιο εύκολο να εκτελεστούν από ό,τι «χτύπα τα πόδια σου και γύρνα το κεφάλι σου»).

Δώστε τις κατάλληλες οδηγίες: Να δίνετε σύντομες και απλές οδηγίες στο παιδί. Αν οι οδηγίες δεν είναι πολύπλοκες συντακτικά και κατ' επέκταση νοηματικά, το παιδί θα μπορεί να ανταποκριθεί με μεγαλύτερη επιτυχία. Έτσι θα αποκτήσει αυτοπεποίθηση σχετικά με την ικανότητα του να ακούει, να ανταποκρίνεται και να μαθαίνει ευκολότερα. Αυξάνετε σταδιακά το μέγεθος και την πολυπλοκότητα των οδηγιών που δίνετε στο παιδί.

Χρησιμοποιήστε τη γλώσσα του σώματος: Δείξτε με τα χέρια σας και χρησιμοποιήστε τη γλώσσα του σώματος για να δώσετε στο παιδί οπτικό «στήριγμα» γι' αυτά που ακούει. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσει ευκολότερα να επεξεργαστεί και να θυμηθεί αυτά που άκουσε.

Εκμεταλλευτείτε το ρυθμό: Χρησιμοποιήστε ρυθμό και τέμπο για να βοηθήσετε το παιδί να θυμηθεί. Αν θέλετε να αποστηθίσει κάτι, δοκιμάστε να το παρουσιάσετε τραγουδιστά με ένα γνώριμο μουσικό σκοπό. Για παράδειγμα, είναι πολύ σημαντικό τα παιδιά να γνωρίζουν το πλήρες όνομα τους, την ηλικία τους, τη διεύθυνσή τους και το τηλέφωνό τους. Μπορείτε να βάλετε αυτά τα στοιχεία στο σκοπό ενός τραγουδιού που αρέσει στο παιδί και ταιριάζει ρυθμικά με τις συγκεκριμένες λέξεις. Μετά βοηθήστε το να τραγουδήσει τα στοιχεία του.

Επιβραβεύστε την προσπάθεια του: Όταν το παιδί ανταποκρίνεται με επιτυχία, δώστε του άφθονη επιβράβευση. Μερικές φορές η επιβράβευση και μόνο για την προσπάθεια είναι αρκετή για να δώσει στο παιδί το κίνητρο να συνεχίσει να προσέχει αυτά που του λέτε.


Θυμάσαι τι σου είπα να κάνεις; Αν το παιδί δυσκολεύεται να θυμηθεί να κάνει αυτά που του ζητάτε, δοκιμάστε τα ακόλουθα βήματα:

Πότε να δίνετε την εντολή: Δώστε τις εντολές την ώρα που θέλετε να τις εκτελέσει. Αν οι οδηγίες αφορούν κάτι που θέλετε να γίνει άμεσα, το παιδί δε θα φορτωθεί με το βάρος να συγκρατήσει τις πληροφορίες για κάποιο χρονικό διάστημα κι έτσι να έχει τον κίνδυνο να τις ξεχάσει.

Επαναλάβετε τις οδηγίες: Κάποια παιδιά μπορεί να ξεκινήσουν να εκτελούν μια εντολή και μετά να σταματήσουν, δείχνοντας αβεβαιότητα για το τι ακριβώς πρέπει να κάνουν μετά. Επαναλάβετε στο παιδί την οδηγία, χρησιμοποιώντας ξεκάθαρη και απλή γλώσσα. Μη μιλάτε γρήγορα. Καλό θα ήταν να δείχνετε συγρόνως  το αντικείμενο ή το στόχο της εντολής, βοηθώντας το παιδί να θυμηθεί ευκολότερα.

Να είστε αναλυτικοί: Οι εντολές που δίνετε, να περιέχουν μία-μία λέξη που δηλώνει τόπο κάθε φορά. Για παράδειγμα: «Βάλε το μεγάλο μπουκάλι με το γάλα στο πάνω ράφι, μέσα στο ψυγείο». Αυτή η εντολή μπορεί να είναι πολύ δύσκολη για κάποιο παιδί να την καταλάβει. Εναλλακτικά θα μπορούσατε να πείτε: «Πάρε το μεγάλο μπουκάλι με το γάλα» (δείχνοντας / κάνοντας το σήμα για να δηλώσετε το «μεγάλο»). Μετά «Άνοιξε το ψυγείο». Μετά «Βάλε το στο πάνω ράφι» (πάλι δείχνοντας στο σωστό μέρος).

Ζητήστε να επαναλάβει: Μερικές φορές βοηθάει να βάλετε το παίδι να επαναλάβει την οδηγία αμέσως μόλις την ακούσει. Με αυτόν τον τρόπο θα ξέρετε σίγουρα αν κατάλαβε και θυμάται την οδηγία που του δώσατε. Ταυτόχρονα η πρακτική αυτή του δίνει την ευκαιρία να ξανακούσει την οδηγία. Εσείς: «Θέλω να βάλεις τις πιτζάμες σου στο κάτω συρτάρι.» Το 4χρονο παιδί: «Εντάξει» (με κενό βλέμμα). Εσείς: «Πού θα βάλεις τις πιτζάμες;»Το 4χρονο παιδί: «Θα βάλω τις πιτζάμες στο κάτω συρτάρι.»

Παιχνίδια μνήμης

Δοκιμάστε τα παρακάτω δοκιμασμένα παιχνίδια, για να κάνετε εξάσκηση στη μνήμη του μικρού σας.

Λίστα για ψώνια: Πριν πάτε στο σούπερ μάρκετ μπορείτε να γράψετε μαζί με το παιδί τη λίστα με τα ψώνια. Από τη λίστα, το παιδί πρέπει να θυμηθεί κάποια από τα πράγματα, όταν πάτε να ψωνίσετε. Καλό θα ήταν να βεβαιωθείτε πριν φτάσετε στο σούπερ μάρκετ, ότι έχετε ήδη ζητήσει από το παιδί κάποιες φορές να ανακαλέσει τα ψώνια που πρέπει να σας θυμίσει. Στην περίπτωση που έχει ξεχάσει κάποια ή ακόμη και όλα, του τα ξαναλέτε. Έτσι δε θα νιώσει απογοήτευση, όταν του ζητήσετε να σας τα πει. Ανάλογα με την ηλικία του παιδιού μπορείτε να αυξήσετε τον αριθμό των αντικειμένων.

Εικόνες αντικειμένων: Κόψτε μικρές εικόνες αντικειμένων και βεβαιωθείτε ότι δεν μπορεί να τις διακρίνει το παιδί όταν είναι γυρισμένες ανάποδα. Παρουσιάστε τις εικόνες δείχνοντας και ονομάζοντάς τες ταυτόχρονα (π.χ. μήλο, καρέκλα). Μετά γυρίστε τες ανάποδα και ζητήστε από το παιδί να θυμηθεί ποια αντικείμενα του δείξατε. Αν δεν καταφέρει να τα θυμηθεί όλα, ξαναπαρουσιάστε τα όλα, γυρίστε τα ανάποδα πάλι και ξαναρωτήστε: «Ποια πραγματάκια κρύψαμε εδώ;»

Για παιδιά 2-3 ετών χρησιμοποιήστε 2-3 εικόνες και για παιδιά 4-5 ετών χρησιμοποιήστε 4-5 εικόνες. Όταν το παιδί γίνει καλό σε αυτό το παιχνίδι, αποσύρετε την οπτική μνήμη (δηλαδή να τα βλέπει) και δουλέψτε μόνο την ακουστική, δηλαδή θα τοποθετήσετε τις εικόνες ανάποδα από την αρχή κι εσείς απλά θα τις ονομάζετε. Αυξήστε τον αριθμό των εικόνων ανάλογα με την ηλικία και τα ποσοστά επιτυχίας του παιδιού. Η σειρά με την οποία θα θυμηθεί τα αντικείμενα δεν έχει σημασία. Βέβαια ο τρόπος που θα τα ανακαλέσει (από την αρχή προς το τέλος ή από το τέλος προς την αρχή) μας δίνει πληροφορίες για το πώς το παιδί θυμάται.

Κρύψε και βρες: Πάρτε ένα χαρτόνι και ζωγραφίστε πάνω διάφορα αντικείμενα, π.χ. ένα δέντρο, μία λίμνη, ένα σύννεφο, ένα σπίτι, ένα παγκάκι, έναν θάμνο. Στήστε το χαρτόνι σαν «Π» ανάμεσα σε εσάς και το παιδί. Κόψτε ζωάκια, ανθρωπάκια ή άλλα μικρά αντικείμενα, τα οποία θα κολλήσετε με velcro ή bluetac πάνω στην εικόνα που έχετε ζωγραφίσει. Πείτε στο παιδί πού έχετε βάλει π.χ. το κάθε ζωάκι: «Η μαϊμού είναι πάνω στο παγκάκι. Η κότα είναι δίπλα στο δέντρο. Πού είναι τα ζώα;». Το παιδί πρέπει να θυμηθεί και να σας πει πού τα έχετε βάλει. Μετά μπορείτε να γυρίσετε το χαρτόνι, το παιδί κρύβει τα ζωάκια και είναι η δική σας σειρά να τα βρείτε!

Θύμισέ μου εσύ: Μπορείτε να ζητήσετε από το παιδί να θυμηθεί τουλάχιστον ένα ή δύο από τα τηλεφωνήματα που δεχτήκατε και δεν ήσασταν εκεί για να μιλήσετε. Αν υπάρχει στο σπίτι κάποιος άλλος ενήλικας που κρατά τα τηλεφωνήματα σας,, μπορεί με την καθοδήγηση του να τα θυμηθεί το παιδί και να σας πει όταν έρθετε ποιος σας πήρε και τι ήθελε.

Τι είδες στην τηλεόραση; Καλή ευκαιρία για εξάσκηση είναι η ανάκληση λεπτομερειών από ταινίες ή εκπομπές που βλέπει το παιδί χωρίς εσάς. Κάντε σαφείς και συγκεκριμένες ερωτήσεις για να το βοηθήσετε να θυμηθεί και να σας διηγηθεί.


Επιμέλεια: Ράνια Χιουρέα, Σχολ. Σύμβουλος Ε.Α.Ε.
Πηγή: www.mybabysworld.gr




Αναδημοσίευση ή άλλη χρήση των άρθρων της ιστοσελίδας είναι θεμιτή, μόνο αν συνοδεύεται από τα πλήρη στοιχεία των συγγραφέων και του διαδικτυακού τόπου.

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ: 1) Τα γραφόμενα στην ιστοσελίδα αυτή προορίζονται για ενημερωτική χρήση. Δεν αποτελούν συστάσεις εξατομικευμένης θεραπείας ή/και διάγνωσης και δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την επιστημονική συμβουλή του Ειδικού Επαγγελματία για κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό. 2) Σε κάθε άρθρο αναγράφονται τα στοιχεία των συγγραφέων του και στο τέλος της ανάρτησης η πηγή προέλευσης, όταν πρόκειται για αναδημοσίευση από άλλο ιστότοπο. 3) Αναδημοσιεύσεις από άλλες ιστοσελίδες και κείμενα άλλων συγγραφέων, δεν απηχούν κατ' ανάγκη τις θέσεις μας.


ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ VIDEO:



ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ - Ειδήσεις

Εκπαιδευτική Επικαιρότητα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ - Δημοφιλή Θέματα